De toren van de Radboud Universiteit gezien door voorjaarsgroen

Radboud Universiteit maakt wiskunde haalbaar voor biologen en economen

4,7-4,8
op een schaal van 5: oordeel van studenten over baten tegenover kosten
2018
werkt met Sowiso sinds

“Sowiso is echt een redding geweest, vooral tijdens corona, toen we alle tentamens online moesten afnemen.”

Rutger Schilpzand, Docent en onderzoeker economie, Radboud Universiteit

De Keuzegids Universiteiten 2020 rekende de Radboud Universiteit tot de beste klassieke universiteiten van Nederland voor algemene bacheloropleidingen, en in de Times Higher Education Europe Teaching Ranking 2019 eindigde ze op de 24e plaats van 258 universiteiten. Veel van haar studenten krijgen wiskunde zonder dat ze daar zelf voor gekozen hebben. Twee onderwijsteams zetten Sowiso daarvoor in.

Dr. Fleur Zeldenrust is universitair docent bij de afdeling Neurofysiologie van het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour. Naast haar onderzoek als computationeel neurowetenschapper geeft ze Wiskunde voor Biologen aan 140 eerstejaars biologiestudenten per jaar, sinds 2019 in Sowiso. Bij Economie en Bedrijfseconomie geven dr. Jana Vyrastekova en dr. Rutger Schilpzand, allebei docent en onderzoeker economie, wiskunde aan 120 tot 200 studenten per jaar. Zij begonnen in 2018 met Sowiso en bouwen een groot deel van hun lesmateriaal er zelf in.

De uitdaging: wiskunde voor studenten die voor biologie of economie kozen

Voor de meeste studenten in Fleurs vak stond wiskunde op de middelbare school nooit centraal. Hun interesse lag bij biologie, en hun vooropleiding liep sterk uiteen.

“De studenten hebben een heel diverse achtergrond. Van de studenten die van een Nederlandse middelbare school komen, hebben sommigen wiskunde A gedaan en sommigen wiskunde B. We hebben ook een behoorlijk grote groep internationale studenten, en die komen ook uit allerlei verschillende onderwijssystemen.”

Toen Fleur in april 2019 begon met het ontwerpen van het vak, was de vraag hoe ze met één vak al die studenten kon bedienen.

“Je wilt het niet te moeilijk maken voor studenten die weinig wiskundige achtergrond hebben, maar je wilt het wel interessant houden voor wie die wel heeft.”

Jana en Rutger liepen tegen hetzelfde probleem aan, maar dan vanuit een andere hoek: betrokkenheid. Veel economiestudenten vinden wiskunde moeilijk, saai of allebei, en ze aan de slag krijgen is lastig. De online tools die het team vóór Sowiso gebruikte, hielpen daar onvoldoende bij. Studenten moesten een studieboek kopen, zelf lesmateriaal maken was erg lastig en de docenten wilden online gaan tentamineren. Daarom besloten ze zelf digitaal wiskundemateriaal te ontwikkelen en hun tentamens voortaan online af te nemen.

In 2020 maakten lockdowns en de anderhalvemetersamenleving dat allemaal nog moeilijker. Fleurs eerste zorg was het contact.

“Mijn eerste zorg aan het begin van die periode was: als er geen colleges of werkgroepen zijn, hoe houd ik dan contact met mijn studenten en hoe houd ik ze in de gaten?”

Ze wilde de voortgang van elke student blijven volgen en ingrijpen als iemand vastliep, zonder contacturen op de campus. Ook formatieve en summatieve toetsing moesten online, en dat moest veilig blijven. Online proctoring leek de voor de hand liggende oplossing, maar Fleur en haar team vonden het een te grote inbreuk op de privacy van studenten en contraproductief voor hun leren en presteren.

“Er zijn echte privacyproblemen bij proctoring. Studenten moeten software installeren die toegang kan krijgen tot alle bestanden op je computer, die wie weet wat bijhoudt en die vervolgens opslaat in databases die niet in Europa staan. Dan is de Europese wetgeving dus niet van toepassing. Sommige studenten zeiden ook dat ze zich heel ongemakkelijk en gestrest voelden als ze het gevoel hadden dat er de hele tijd iemand meekeek.”

Er speelde ook een praktisch probleem. Bij de meeste van haar toetsen staat Fleur formulebladen en rekenmachines toe, terwijl de meeste proctoringtools werken met eyetracking die afgaat op “verdachte” oogbewegingen.

“Het probleem daarmee is dat mijn studenten niet altijd naar het scherm kijken, ze kijken naar hun formuleblad of hun rekenmachine. Daardoor slaat proctoringsoftware veel te vaak onterecht alarm.”

De oplossing: een eigen vak, gerandomiseerde opgaven en online tentamens in Sowiso

Een vak dat de docenten zelf ontwerpen

Wat Jana en Rutger het meest in Sowiso aansprak, was de mogelijkheid om hun eigen vak te maken. Sowiso biedt materiaal dat door de eigen wiskundigen is geschreven, maar docenten kunnen ook zelf lesmateriaal maken, en het economieteam wilde nauw betrokken zijn bij het ontwerp van het vak. Hun reactie toen ze Sowiso ontdekten:

“The sky is the limit.”

Het ging niet allemaal vanzelf. Zelf materiaal maken vraagt in het begin flink wat inwerktijd, en het kostte meer programmeerwerk en meer tijd dan ze hadden verwacht. Ook begonnen ze hun economiemateriaal te schrijven voordat Sowiso een eigen cursus voor de sociale wetenschappen had. In 2018 kreeg Jana een Comenius Teaching Fellowship, waarmee ze aan een project voor gepersonaliseerd leren kon werken, en ze koos daarvoor Sowiso. Haar doel was wiskunde stevig te verankeren in het onderwijs sociale wetenschappen. Twee assistenten hielpen met het programmeren, en de universiteit steunde het project vanaf het begin.

Oefenen dat past bij elk startniveau

Fleur speelde al vóór de start van haar vak in op de verschillen in vooropleiding, met voorbereidend materiaal en toetsen.

“Eigenlijk zeiden we vóór de start van het vak: dit is het niveau dat we van je verwachten. We gaven ze twee toetsen en zeiden: je mag deze toetsen zo vaak maken als je wilt, maar ik verwacht dat je dit begrijpt, en als dat niet zo is, dan is hier het materiaal waarmee je kunt oefenen. Dat ging meestal over onderwerpen als machten, breuken en dergelijke.”

Omdat Sowiso de vragen randomiseert, kreeg een student die een toets opnieuw maakte steeds nieuwe vragen. Niemand kon zijn score verhogen door antwoorden uit het hoofd te leren, dus een score liet zien wat een student echt begreep. Bij het oefenmateriaal kregen studenten automatisch persoonlijke feedback, zodat ze hun basiskennis konden bijspijkeren zonder dat er een docent over hun schouder meekeek.

Bij economie merkten Jana en Rutger dat studenten vaak niet meteen aan de slag gaan, zeker niet in hun eerste vak. Regelmatig werken moet een gewoonte worden, dus bouwden de docenten een wekelijkse opdracht in. Ze zien interactie binnen de werkgroepen als cruciaal en verwerken de Sowiso-opdrachten in het groepswerk. Studenten kunnen een opdracht zo vaak inleveren als ze willen, wat ze volop kansen geeft om hun vaardigheden te verbeteren en een voldoende te halen.

Onderwijs op afstand zonder studenten uit het oog te verliezen

Toen COVID-19 Nederland bereikte, liepen beide vakken al in Sowiso.

“Toen corona Nederland trof, stond mijn wiskundevak al helemaal in Sowiso. Het stelde me gerust dat studenten, ook al moesten ze wennen aan online werken, goede ondersteuning hadden.”

Voor Fleur was het halve werk daarmee al gedaan. De theorie en het oefenmateriaal stonden in Sowiso, en ze had haar colleges het jaar ervoor al opgenomen. Het lastigste was zicht houden op hoe het met haar studenten ging.

“Het is echt vreemd als studenten niet meer op de campus zijn en je ze niet meer ziet. Dan mis je heel makkelijk problemen waar je studenten tegenaan lopen.”

Daarom voerde ze een wekelijkse diagnostische toets in over de onderwerpen van die week. Elke student had drie pogingen om te slagen, met een cesuur van 75%.

“Maar als ze ergens tegenaan liepen, konden ze gewoon contact met mij opnemen voor extra pogingen of uitstel. Het was gewoon een manier om ze in de gaten te houden. Dus als ze de toets niet voor de deadline maakten of een toets niet haalden, dan namen niet zij contact met mij op, maar nam ik contact met hen op.”

Het opzetten van de wekelijkse toetsen kostte weinig extra moeite. Fleur stelde ze samen uit de bestaande gerandomiseerde opgaven van Sowiso, en Sowiso keek de antwoorden automatisch na.

Online tentamens

Tentamens online afnemen was vanaf het begin een van de doelen van het economieteam. Tijdens de pandemie werd het een noodzaak.

“Sowiso is echt een redding geweest, vooral tijdens corona, toen we alle tentamens online moesten afnemen.”

Fleur hield haar summatieve toetsen op afstand eerlijk zonder proctoringsoftware. Studenten voeren hun antwoorden in Sowiso in en uploaden bij elk antwoord de handgeschreven aantekeningen waarmee ze tot dat antwoord kwamen.

“Ze voeren hun antwoorden natuurlijk digitaal in, maar hun afleidingen doen ze normaal gesproken nog steeds met de hand. Dus nu vroegen we ze om die te uploaden: bij elke vraag wil ik wat aantekeningen zien. Dat mag gewoon een korte opmerking zijn of zoiets, maar iets wat me helpt je redenering te zien.”

Ze gebruikte ook randomisatie. Elke student kreeg de vragen in een andere volgorde, en hoewel elke vraag voor iedereen dezelfde opbouw had, verschilden de variabelen erin per student.

Het resultaat: oefenen op elk niveau, een wekelijks contactmoment en een onderwijsprijs

Doordat studenten in hun eigen tempo werken, kan Fleur de verschillende niveaus in haar groep aan.

“Studenten met veel voorkennis kunnen snel door het materiaal heen en met toetsen laten zien dat ze de stof beheersen, terwijl studenten met minder basiskennis bijna eindeloos kunnen oefenen, omdat de opdrachten steeds opnieuw gerandomiseerd worden.”

De wekelijkse diagnostische toetsen bleken de meest betrouwbare manier om met elke student in gesprek te blijven.

“Zo kon ik echt met studenten in gesprek gaan en vragen wat er speelde, en soms kwamen er problemen boven waar ik zelf niet eens aan had gedacht. Eén student bleek geen laptop te hebben. Een andere student kon zich moeilijk concentreren. Sommige internationale studenten waren teruggegaan naar huis en moesten daar nog hun draai vinden. Dat alles en meer konden we bespreken. Het klinkt misschien vreemd, maar de wekelijkse toetsen werden een contactmoment. Dat ging dus heel goed.”

Dankzij de geüploade aantekeningen werden de tentamens ook een leermoment.

“Ik liet ze hun eigen tentamen nakijken. Als ze hun tentamen hadden gemaakt en ik het had doorgenomen, gaf ik ze hun resultaten en liet ik zien wat goed en fout was, zodat ze de juiste uitwerking konden vergelijken met hun eigen aantekeningen. Zo leren ze echt van hun tentamens. Ze zien wat ze fout deden en, belangrijker nog, bij welke stap het misging.”

Fleur ontving de Junior Teaching Award van het Teaching Institute of Biosciences van de Radboud Universiteit voor haar werk aan het vak en het succes van haar studenten.

Bij economie moeten studenten eerst wennen aan het werken in Sowiso. Als ze eenmaal weten hoe het werkt, wegen de voordelen volgens Jana en Rutger op tegen dat ongemak in het begin, en de studenten zijn het met hen eens.

“Als je de studenten specifiek naar de kosten en baten vraagt, op een schaal van één tot vijf, geven ze rond de 4,7 of 4,8: de baten wegen voor hen zwaarder dan de kosten.”

Tentamineren is het onderdeel van Sowiso dat de docenten het meest waarderen. Het gaat veel verder dan opdrachten of vragen nakijken, en de opdrachten zijn heel duidelijk. Ze zien studenten ook technisch vaardiger worden, en in de vakevaluaties staan altijd positieve opmerkingen over Sowiso.

Hun advies aan andere docenten: stem de verwachtingen vanaf het begin goed af. Ondanks de moeizame start zijn ze na een aantal jaar echte ambassadeurs geworden. Ze noemen vooral de persoonlijke aandacht van de customer success-collega’s van Sowiso en hoe snel Sowiso suggesties van docenten doorvoert.

“Jullie luisteren echt naar wat wij willen.”

Jana en Rutger blijven hun vak in Sowiso doorontwikkelen, en ze gebruiken het nu ook voor onderzoek naar hoe studenten leren.

← Terug naar alle verhalen

Benieuwd wat dit voor jouw organisatie kan betekenen?

Bespreek je toetsing met ons, van veilige examens tot certificering.

Lees ook

Wiskunde toegankelijk maken voor studenten van andere opleidingen
Eerlijke toelating op wiskunde en meer eerstejaars die slagen voor statistiek
Doorlopend toetsen in de wiskundevakken van het eerste jaar
Online wiskundetoelating en slagingspercentages van 75-80% in accounting