De Keuzegids Universiteiten 2020 rekende de Radboud Universiteit tot de beste klassieke universiteiten van Nederland voor algemene bacheloropleidingen, en in de Times Higher Education Europe Teaching Ranking 2019 eindigde ze op de 24e plaats van 258 universiteiten. Veel van haar studenten krijgen wiskunde zonder dat ze daar zelf voor gekozen hebben. Twee onderwijsteams gebruiken Sowiso precies daarvoor.
Dr. Fleur Zeldenrust is universitair docent bij de afdeling Neurofysiologie van het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour. Naast haar onderzoek als computationeel neurowetenschapper geeft ze Wiskunde voor Biologen aan 140 eerstejaars biologiestudenten per jaar, sinds 2019 in Sowiso. Bij Economie en Bedrijfseconomie geven dr. Jana Vyrastekova en dr. Rutger Schilpzand, allebei docent en onderzoeker economie, wiskunde aan 120 tot 200 studenten per jaar. Zij begonnen in 2018 met Sowiso en bouwen een groot deel van hun lesmateriaal er zelf in.
De uitdaging: wiskunde voor studenten die voor biologie of economie kwamen
Voor de meeste studenten in Fleurs vak was wiskunde op de middelbare school nooit de hoofdzaak. Hun focus lag op biologie, en hun achtergrond liep sterk uiteen.
“De studenten hebben een heel diverse achtergrond. Van de studenten die van een Nederlandse middelbare school komen, hebben sommigen wiskunde A gedaan en sommigen wiskunde B. We hebben ook een behoorlijk grote groep internationale studenten, en die komen ook uit allerlei verschillende onderwijssystemen.”
Toen Fleur in april 2019 begon met het ontwerpen van het vak, was de vraag hoe één vak voor hen allemaal kon werken.
“Je wilt het niet te moeilijk maken voor studenten die weinig wiskundige achtergrond hebben, maar je wilt het wel interessant houden voor wie die wel heeft.”
Jana en Rutger liepen tegen hetzelfde probleem aan, maar van een andere kant: betrokkenheid. Veel economiestudenten vinden wiskunde moeilijk, saai of allebei, en ze aan de slag krijgen is lastig. De online tools die het team vóór Sowiso gebruikte, hielpen daar onvoldoende bij. Studenten moesten een studieboek kopen, zelf lesmateriaal maken was erg lastig, en de docenten wilden hun tentamens online afnemen. Ze gingen aan de slag om hun eigen digitale wiskundemateriaal te maken en hun tentamens online af te nemen.
In 2020 maakten lockdowns en de anderhalvemetersamenleving dat allemaal nog moeilijker. Fleurs eerste zorg was het contact.
“Mijn eerste zorg aan het begin van die periode was: als er geen colleges of werkgroepen zijn, hoe houd ik dan contact met mijn studenten en hoe houd ik ze in de gaten?”
Ze wilde de voortgang van elke student blijven volgen en ingrijpen als iemand vastliep, zonder contacturen op de campus. Ook formatieve en summatieve toetsing moesten online, en dat moest veilig blijven. Online proctoring leek het voor de hand liggende antwoord, maar Fleur en haar team vonden het een te grote inbreuk op de privacy van studenten en contraproductief voor hun leren en presteren.
“Er zijn echte privacyproblemen bij proctoring. Studenten moeten software installeren die toegang kan krijgen tot alle bestanden op je computer, die wie weet wat bijhoudt en die vervolgens opslaat in databases die niet in Europa staan. Dan is de Europese wetgeving dus niet van toepassing. Sommige studenten zeiden ook dat ze zich heel ongemakkelijk en gestrest voelden als ze het gevoel hadden dat er de hele tijd iemand meekeek.”
Er speelde ook een praktisch probleem. Bij de meeste van haar toetsen staat Fleur formulebladen en rekenmachines toe, terwijl de meeste proctoringtools werken met eyetracking die afgaat op “verdachte” oogbewegingen.
“Het probleem daarmee is dat mijn studenten niet altijd naar het scherm kijken, ze kijken naar hun formuleblad of hun rekenmachine. Daardoor geeft proctoringsoftware veel te veel valse meldingen.”
De oplossing: een eigen vak, gerandomiseerde opgaven en online tentamens in Sowiso
Een vak dat de docenten zelf ontwerpen
Wat Jana en Rutger het meest in Sowiso aansprak, was de mogelijkheid om hun eigen vak te maken. Sowiso biedt materiaal dat door de eigen wiskundigen is geschreven, maar docenten kunnen ook zelf content ontwerpen, en het economieteam wilde nauw betrokken zijn bij het ontwerp van het vak. Hun houding toen ze Sowiso ontdekten:
“The sky is the limit.”
Het ging niet allemaal vanzelf. Content maken heeft een leercurve die in het begin steil kan zijn, en het kostte meer programmeerwerk en meer tijd dan ze hadden verwacht. Ook begonnen ze hun economiecontent te schrijven voordat Sowiso een eigen cursus voor de sociale wetenschappen had. In 2018 kreeg Jana een Comenius Teaching Fellowship, waarmee ze aan een project voor gepersonaliseerd leren kon werken, en ze koos daarvoor Sowiso. Haar doel was een wiskundige ruggengraat in het programma sociale wetenschappen te bouwen. Twee assistenten hielpen met het programmeren, en de universiteit steunde het project vanaf het begin.
Oefenen dat past bij elk startniveau
Fleur pakte de uiteenlopende achtergronden al aan voordat haar vak begonnen was, met voorbereidend materiaal en toetsen.
“Eigenlijk zeiden we vóór de start van het vak: dit is het niveau dat we van je verwachten. We gaven ze twee toetsen en zeiden: je mag deze toetsen zo vaak maken als je wilt, maar ik verwacht dat je dit begrijpt, en als dat niet zo is, dan is hier het materiaal waarmee je kunt oefenen. Dat ging meestal over onderwerpen als machten en breuken en vergelijkbare onderwerpen.”
Omdat Sowiso de vragen randomiseert, kreeg een student die een toets opnieuw maakte steeds nieuwe vragen. Niemand kon zijn score verhogen door antwoorden uit het hoofd te leren, dus een score liet zien wat een student echt begreep. Het oefenmateriaal kwam met automatische, persoonlijke feedback, zodat studenten de basis konden versterken zonder dat er een docent over hun schouder meekeek.
Bij economie merkten Jana en Rutger dat studenten het vak vaak niet meteen oppakken, zeker in hun eerste vak. Ze moeten er een gewoonte van maken, dus bouwden de docenten een wekelijkse opdracht in het vak in. Ze zien interactie binnen de werkgroepen als cruciaal en verwerken de Sowiso-opdrachten in het groepswerk. Studenten kunnen een opdracht zo vaak inleveren als ze willen, wat ze volop kansen geeft om hun vaardigheden te verbeteren en een voldoende te halen.
Onderwijs op afstand zonder studenten uit het oog te verliezen
Toen COVID-19 Nederland bereikte, liepen beide vakken al in Sowiso.
“Toen corona Nederland trof, stond mijn wiskundevak al helemaal in Sowiso. Het stelde me gerust dat studenten, ook al moesten ze wennen aan online werken, goede ondersteuning hadden.”
Voor Fleur was het halve werk daarmee al gedaan. De theorie en het oefenmateriaal stonden in Sowiso, en ze had haar colleges het jaar ervoor al opgenomen. Het lastigste was overzicht houden over hoe het met haar studenten ging.
“Het is echt vreemd als studenten niet meer op de campus zijn en je ze niet meer ziet. Dan mis je heel makkelijk problemen waar je studenten tegenaan lopen.”
Daarom voerde ze een wekelijkse diagnostische toets in over de onderwerpen van die week. Elke student had drie pogingen om te slagen, met een cesuur van 75%.
“Maar als ze ergens tegenaan liepen, konden ze gewoon contact met mij opnemen voor extra pogingen of uitstel. Het was gewoon een manier om ze in de gaten te houden. Dus als ze de toets niet voor de deadline maakten of een toets niet haalden, dan namen niet zij contact met mij op, maar nam ik contact met hen op.”
De wekelijkse toetsen kostten weinig extra moeite om op te zetten. Fleur stelde ze samen uit de bestaande database met gerandomiseerde opgaven van Sowiso, en Sowiso controleerde en beoordeelde de antwoorden automatisch.
Online tentamens
Tentamens online afnemen was vanaf het begin een van de doelen van het economieteam. Tijdens de pandemie werd het een noodzaak.
“Sowiso is echt een redding geweest, vooral tijdens corona, toen we alle tentamens online moesten afnemen.”
Fleur hield haar summatieve toetsen op afstand eerlijk zonder proctoringsoftware. Studenten voeren hun antwoorden in Sowiso in en uploaden de handgeschreven aantekeningen achter elk antwoord.
“Ze geven hun antwoorden natuurlijk in het elektronische programma, maar hun afleidingen doen ze normaal gesproken nog steeds met de hand. Dus nu vroegen we ze om die te uploaden: bij elke vraag wil ik wat aantekeningen zien. Dat mag gewoon een korte opmerking zijn of zoiets, maar iets wat me helpt je redenering te zien.”
Ze gebruikte ook randomisatie. Elke student kreeg de vragen in een andere volgorde, en hoewel elke vraag voor iedereen dezelfde opbouw had, verschilden de variabelen erin per student.
Het resultaat: oefenen op elk niveau, een wekelijks contactmoment en een onderwijsprijs
Doordat studenten in hun eigen tempo werken, kan Fleur de verschillende niveaus in haar groep aan.
“Studenten met veel voorkennis kunnen snel door het materiaal heen en met toetsen laten zien dat ze de stof beheersen, terwijl studenten met minder basiskennis bijna eindeloos kunnen oefenen, omdat de opdrachten steeds opnieuw gerandomiseerd worden.”
De wekelijkse diagnostische toetsen bleken de meest betrouwbare manier om met elke student in gesprek te blijven.
“Zo kon ik echt met studenten in gesprek gaan en vragen wat er speelde, en soms kwamen er problemen boven waar ik zelf niet eens aan had gedacht. Eén student bleek geen laptop te hebben. Een andere student kon zich moeilijk concentreren. Sommige internationale studenten waren teruggegaan naar huis en moesten daar nog hun draai vinden. Dat alles en meer konden we bespreken. Het klinkt misschien vreemd, maar de wekelijkse toetsen werden een contactmoment. Dat ging dus heel goed.”
Dankzij de geüploade aantekeningen werden de tentamens ook een leermoment.
“Ik liet ze hun eigen tentamen nakijken. Nadat ze hun tentamen hebben gemaakt en ik het heb doorgenomen, geef ik ze hun resultaten en ook wat er fout en wat er goed was, zodat ze de juiste uitgewerkte oplossing konden zien en die konden vergelijken met hun eigen aantekeningen. Zo leren ze echt van hun tentamens. Ze zien wat ze fout deden en, belangrijker nog, bij welke stap het misging.”
Fleur ontving de Junior Teaching Award van het Teaching Institute of Biosciences van de Radboud Universiteit voor haar werk aan het vak en het succes van haar studenten.
Bij economie moeten studenten eerst wennen aan het werken in Sowiso. Zodra ze weten hoe het werkt, vinden Jana en Rutger dat de voordelen dat ongemak in het begin rechtvaardigen, en de studenten zijn het daarmee eens.
“Als je de studenten specifiek naar de kosten en baten vraagt, op een schaal van één tot vijf, geven ze rond de 4,7, 4,8 om aan te geven dat de baten hoger zijn dan de kosten.”
Tentamineren is het onderdeel van Sowiso dat de docenten het meest waarderen. Het gaat veel verder dan opdrachten of vragen nakijken, en de opdrachten zijn heel duidelijk. Ze zien studenten ook vaardiger worden in hun technische vaardigheden, en als ze de studenttevredenheid over het vak bekijken, vinden ze altijd positieve opmerkingen over Sowiso.
Hun advies aan andere docenten: stem de verwachtingen vanaf het begin goed af. Ondanks de moeizame start zijn ze na een aantal jaar pleitbezorgers geworden, en ze noemen vooral de persoonlijke aandacht van de customer success-collega’s van Sowiso en hoe snel suggesties van docenten in de praktijk worden gebracht.
“Jullie luisteren echt naar wat wij willen.”
Jana en Rutger blijven hun vak in Sowiso doorontwikkelen, en ze gebruiken het nu ook voor onderzoek naar hoe studenten leren.
← Terug naar alle verhalen
